Khổ Thơ Bị Mất

Sáng hôm sau, dây thừng siết vào cột gió kêu cót két, và Kai bị dắt ra giữa lúc cả buôn đã ngồi kín vòng trong vòng ngoài.

Tay hắn vẫn còn hằn dấu nút buộc đêm qua, đỏ lựng như vết thương. Người ta dựng cạnh cột một cây cọc tre vót nhọn — không phải để đâm, mà để treo. Luật cũ của cao nguyên: khi máng nhựa cạn mà có kẻ lạ mặt trong buôn, treo nó trên cột gió ba ngày cho gió rửa nợ máu. Lá Mây nghe thuộc lòng điều khoản ấy từ khổ bốn mươi hai, kể cả câu cuối mà trẻ con thường bỏ qua: *máu người khác không rửa được máng khô*.

Bơ Rim bước ra, tay chống gậy, giọng ông đều đều như đang đọc lại thứ gì đã đọc nhiều lần.

"Nó đến cùng bầy thú làm cạn nguồn của mình. Treo ba ngày. Ai phản đối, cứ nói, nhưng nói xong thì chỉ giùm phần nhựa cho đầy lại."

Không ai nói. Dân buôn nhìn nhau rồi nhìn xuống đất, cái kiểu nhìn quen rồi của những người muốn việc này xong sớm.

Lá Mây bước vào giữa vòng. Cô biết mình vô lễ. Cô vẫn bước.

"Trưởng lão hỏi tôi hát đúng lời. Tôi hát đúng lời," cô nói, giọng vang tới vành đai gió. "Vậy xin nghe tiếp khổ bốn mươi hai. Nó đi liền ngay sau chỗ người ta cắt."

Bơ Rim không cản nổi. Cản một người ghi nhớ giữa phiên xử là tự nhận lời hát của buôn có thể sửa tùy hứng. Ông khoát tay.

Cô hát. Giọng cô kéo dài các âm tiết như sợi nhựa non, từng chữ rơi xuống sàn gỗ:

"...Rễ nào hút ngược mạch, rễ ấy mang tên người cấy. Tên còn trong lớp rễ, nợ còn trong lớp đất..."

Đến câu định mệnh, cô quay hẳn về phía trưởng lão.

"Xin trưởng lão cho biết: người Hổ nuôi ong hồi nào? Sáp ong bịt đầu cắt là nghề của buôn mình, đun trên bếp ba canh, quết hai vòng, quấn dây đồng cho khỏi nứt. Tôi thấy tận mắt sau gốc cây mẹ. Đầu cắt chổng về hạ du."

Mặt vòng người đổi hướng như diều gặp gió đảo. Lá Mây thấy rõ bà bán củi bên trái nghiêng người che miệng thầm thì, thấy hai gã trai tráng vốn đào mương dẫn nhựa cúi gằm. Họ biết. Không phải tất cả, nhưng đủ để cô lạnh sống lưng: chuyện đó không do một bàn tay giấu được.

Kai, lần đầu tiên kể từ khi bị đè xuống đất, mở miệng bằng giọng khàn đặc vì khát.

"Bên kia suối, mười năm trước, thú của tao cũng đổ lên cao nguyên," hắn nói, mắt ghim vào Lá Mây chứ không vào dân buôn. "Nó không cắn. Nó nằm xuống, thở vào chân tao, rồi kêu một câu."

Cả buôn im phăng phắc.

"Nó kêu gì?" một người hỏi.

"Một câu thôi. Ngày nào cũng câu đó." Kai nuốt khan, cổ họng kêu ực. "*Trả tên cho tao.* Tay tao cứng lại từ bữa đó. Dao cầm không nổi. Chúng mày gọi tao là thợ săn hỏng. Tao hỏng từ hồi nghe tiếng người trong miệng thú."

Hắn ngừng, rồi nói thêm, nhẹ hơn: "Bên tao cũng có đứa bảo tại giống bên dưới chặt rễ. Bên tao cũng suýt treo một thằng lên cột của tụi bây."

Tiếng xôn xao chưa kịp dậy thì đã tắt hẳn, vì từ lối mòn dưới chân buôn vọng lên nhịp trống gõ vào thành chum rỗng — trống của người dưới hạ du, thứ âm thanh mà cao nguyên chưa bao giờ nghe thấy ở đây.

Nhựa Ngàn lên cùng bốn người nữa, ai nấy đeo bầu lọc nước bên hông. Bà ta không ngồi. Bà ta đứng giữa đám đông, mắt quét qua máng nhựa trống, qua cột gió, qua mặt từng người, kiểu người ta kiểm hàng trước khi trả giá. Rồi bà đếm, ngón tay lần lượt chạm vào chuỗi hạt, mới cất tiếng.

"Ba mươi bảy trại. Chín mùa. Nước gạn giờ đặc như mật ong đục, trẻ con uống vào nôn. Ta không cãi lý với người trên cao nguyên. Ta chỉ đưa một câu: hết chín ngày, nhựa không về, chúng ta sẽ tự chia phần còn lại bằng dao."

"Dao của các ngươi với diều của chúng ta?" Bơ Rim cười nhạt.

"Dao của chúng ta với cổ các ngươi," Nhựa Ngàn đáp, không cao giọng. "Người cao nguyên quên mất rằng dưới chân mình không có đất, chỉ có rễ. Đốt rễ thì diều bay được sao?"

Bà ta quay đi trước khi ai kịp mời nước. Đó là cái khinh miệt tử tế nhất mà Lá Mây từng chứng kiến: không la hét, không kể khổ, chỉ đặt lịch hẹn.

Chín ngày. Vùng lõi cách đây chín ngày đường đi bộ. Cô nghĩ hai con số ấy khớp nhau theo cách khiến bụng cô thắt lại.

Buổi chiều, dân buôn nhậu nhẹt để quên, lính canh thay phiên uống say. Lá Mây luồn ra mép buôn, tay nắm túi vải đựng chiếc lá khô. Ban ngày nó chỉ là lá, gân đen, giòn, im bặt. Nhưng mỗi lần cô đi ngang mạch rễ nổi, nó rung lên dưới lớp vải, li ti như mạch đập.

Kai vẫn treo ở cột gió, đầu gục ngực. Cô cắt dây bằng con dao nhỏ lấy cắp từ bếp, lưỡi run đến mức phải tì cả hai tay.

"Ngươi điên à," hắn nói khi cổ tay vừa cử động được. Hắn dúi người vào bóng tối trước khi cô kịp trả lời, kéo cô tránh hai bóng đuốc đi tuần.

"Ta cần biết dưới đó có gì," Lá Mây thở gấp. "Ngươi cũng cần về nhà trước khi hai buôn đánh nhau. Mình đi chung."

"Ta không cõng nợ của tộc khác."

"Ta cũng không biết nợ đó của ai. Mới chiều nay thôi." Cô nói thật nhanh, sợ mình đổi ý. "Nhưng nếu đúng buôn ta chặt rễ, thì ta xuống trả. Ngươi dẫn đường, ta hát. Rễ dưới đó biết tên người cấy; cần một cái miệng đọc đúng."

Kai nhìn cô lâu đến mức cô tưởng hắn bỏ đi. Thay vào đó, hắn chỉ về phía sau lưng cô, nơi cây mẹ đứng đen kịt.

"Ngươi giấu gì trong túi mà nó gọi ta suốt từ nãy?"

Chiếc lá vừa lên tiếng. Không oe oe trẻ con nữa, mà rõ mồn một một âm, như ai đó thử gọi một cái tên.

"Không có gì," Lá Mây nói dối, ấn túi vào sát người.

Hai người rời buôn khi trời chưa tỏ, băng qua vành đai gió nơi những cánh diều nằm chết trên bãi cỏ. Đi được một quãng, Kai mới chịu nói điều kiện của hắn, giọng tỉnh bơ như đọc khế ước:

"Xuống tới nơi, ngươi phải nghe hết bài hát của họ tao. Bài mà sử thi của buôn ngươi gọi là lời dối của loài thú. Nghe hết rồi mới được tin nhau."

"Ta giữ lời bằng trí nhớ," Lá Mây đáp. "Đó là nghề của ta."

Sau lưng họ, rất khẽ, tiếng rễ bò trong đất lại đếm. Và trong túi vải, chiếc lá khô lặp lại âm ấy, kiên nhẫn gọi một cái tên mà Lá Mây chưa dám nghĩ tới — tên cha cô.