Minh Ước Trong Miếu Phế

Miếu Thổ Công nằm ngoài bờ đê tây, bỏ hoang đã bảy tám năm. Dân ven sông từng đốt vàng giấy ở đây trước mỗi vụ lúa, cho tới khi Linh Khố dựng phân ty và đem hết tín nhiệm về hương án của họ. Nền miếu lún, pho tượng mất nửa mặt, chân nhang gãy ngổn ngang như răng rụng.

Tô Vãn đến trước. Nàng chọn chỗ này vì ba lẽ: không ai lui tới, gió sông át được tiếng người, và tầm nhìn trống — kẻ muốn hại nàng sẽ phải đi bộ trên cát suốt hai trăm bước.

Lục Trầm đến sau đúng khắc ngọ, áo điển lại màu tro, tay không. Hắn đứng ở bậc cửa, quét mắt một vòng rồi mới vào, cách nàng trọn một gian thờ.

"Cô dám hẹn tôi."

"Đại nhân không đến cũng được." Tô Vãn ngồi xuống bậc đá, giữ khoảng cách vừa đủ để không ai với được cổ ai. "Án tích Triệu Cẩm trong rương khố sách, bản sao lục khế vay lãi gấp ba suất chuẩn — tôi chỉ thấy, không lấy được. Còn đại nhân chắc đã chép sẵn một bản vào người. Chúng ta đều cần thứ trong tay đối phương."

Hắn khép cửa miếu, che nửa nắng. "Tôi chưa nói có bản chép."

"Tay trái đại nhân còn vết mực chu sa chưa rửa sạch. Rương khố sách không có ánh sáng; ai ra khỏi đó mà mang cả mùi dầu đèn lẫn mực, người đó vừa chép xong." Nàng ngừng một nhịp. "Đại nhân tra án của sư huynh. Tôi tra nợ nhà tôi. Hai cái án là một."

Lục Trầm không ngồi. Hắn tựa cột, khoanh tay, nhưng không đi. Với hắn, thế đã là nhượng bộ.

"Sư huynh tôi, cựu điển lại họ Trình, chết mười bốn tháng trước." Giọng hắn đều như đọc án lục. "Quan phủ kết luận tẩu hỏa nhập ma. Kẻ tu vi thấp, dẫn khí sai mạch, chết là thường tình. Nhưng đêm trước, ông ấy báo cho tôi rằng tìm ra một chỗ hồ sơ khớp nhau đến mức không thể gọi là trùng hợp — cùng một nghiệp chủ đứng tên nhận tín nhiệm cho mười một hộ, chín hộ trong đó đã bị xiết sản."

"Còn hai hộ chưa bị xiết?"

"Một bỏ trốn. Một đã chết khô trong quan tài từ hai năm trước, tên ghi trong sổ nhận tín nhiệm là Triệu Cẩm." Mắt hắn ghim xuống nàng. "Giống hệt chỗ cô moi được hôm qua. Cô Tô, cô biết trước hồ sơ nằm đâu, biết tìm cái gì, biết hỏi đúng tên người chết. Trên đời không có kẻ may mắn đến vậy."

Nàng hít một hơi dài. Nửa sự thật — nàng chỉ dám đặt nửa sự thật lên bàn cân.

"Tôi không biết phép thuật. Cũng không phải quan trên cài xuống." Tô Vãn chậm rãi nói. "Nhưng tôi có thể kể cho đại nhân nghe chuyện ba năm nữa. Đại nhân cứ coi đó là lời bói của một đứa con gái nằm mơ thấy nhà cháy."

"Ba năm nữa."

"Thanh Hà châu loạn. Không phải giặc, không phải yêu. Là khế." Nàng đưa ngón tay vạch lên nền bụi một chuỗi vòng. "Hôm nay một hộ bị xiết năm phần trăm linh sản vị lai. Hạn kỳ hết, họ thiếu, họ vay nóng của khố phòng để nộp, lãi phù Ấn Ti chồng lên. Mùa sau lại xiết thêm. Tín nhiệm dân chúng kết tinh thành linh lực nuôi đàn tế, nuôi cảnh giới của ty chủ — nên người của khố phòng không cần cướp, chỉ cần chờ. Chờ cả châu tự nguyện bán dần tương lai của mình cho tới khi không còn gì để bán. Khi ấy chỉ cần một mồi lửa nhỏ..." Nàng chụm ngón tay, rồi mở ra. "...cả châu sập. Nhà tôi nằm trong danh sách xiết đầu tiên. Tôi học điều đó từ đống tro tàn."

Lục Trầm im lặng lâu đến mức tiếng nước vỗ chân đê nghe rõ từng đợt. Người khác có thể đã cười. Hắn thì không — hắn đang so khớp lời nàng với những chồng hồ sơ hắn ôm suốt mười bốn tháng.

"Chín hộ đó," hắn nói cuối cùng, "sụp đổ đúng theo thứ tự cô vẽ. Chỉ khác một nỗi: sư huynh tôi không đợi đến ba năm. Ông ấy chết hai mươi ngày sau khi phát hiện ra dây chuyền này."

"Vậy ông ấy đã nhìn thấy tương lai của tôi." Câu nói bật ra trước khi nàng kịp giữ lại. Nàng cúi đầu. "Cái giá của việc nhìn sớm là chết sớm. Đại nhân có hiểu vì sao tôi không dám đặt chân đến khế đường một mình nữa không?"

Hắn rời cây cột, lần đầu tiến vào trong bóng cửa. "Cô đổi được gì bằng câu chuyện bói toán này?"

"Án tích. Bản sao lục. Và một điều khoản luật khế chỉ điển lại án khố mới thuộc lòng." Nàng ngẩng lên. "Minh khế chỉ kích hoạt phản phệ khi người kết khế tự nguyện đặt tay tuyên thệ, đúng không? Gian dối trước cảm ứng bàn thì ấn ký đen in lên thần sắc, chức càng cao càng lộ rõ. Vậy nếu có người dàn sẵn một nghi lễ để thử xem phe khố phòng gan tới đâu..."

"Tôi chưa đồng ý." Nhưng hắn đã ngồi xuống bậc đá, cách nàng một sải tay — vẫn giữ khoảng cách, song đã quay mặt cùng phía nhìn ra cửa miếu. "Cô còn thiếu một mắt xích. Tài sản nền của khế nhà cô phải tranh chấp thật, không phải lời khai suông. Hương khố không chịu đối sổ, thì hết hạn hai mươi ngày là mất trắng."

"Đang lo mỗi mắt xích đó."

---

Chiều, trang viên họ Tô. Liễu thị đặt lên tay con gái một hộp gỗ thông, góc cạnh mài nhẵn vì nhiều năm lau chùi.

"Cha con dặn, nếu có ngày hắn không về thì giao cho con. Mẹ không hiểu chữ nghĩa trên bài vị, vẫn tưởng chỉ là đồ thờ."

Bài vị tổ cao ba gang, gỗ thiết nam, sau bốn chữ huý là một ấn ký nhỏ hình vuông lồng tròn — nét khắc chìm đã mờ nhưng còn nguyên bố cục. Tô Vãn lật mặt sau, nơi nàng nhớ rõ từng đường khắc của kiếp trước: dưới ấn ký là hai dòng lối nhỏ, tên một nghiệp chủ và hai chữ *khai khố*.

Kiếp trước nàng chỉ kịp thấy bài vị này một lần, tại nha môn bỏ hoang, trong tay một tên lại dịch đang đem nó cân theo linh thạch. Lúc ấy nàng không hiểu. Bây giờ hiểu rồi — tim nàng đập nặng như búa bổ.

Họ Tô không phải con nợ. Thủy tổ nhà nàng là hộ tín nhiệm đứng tên tiếp nhận tín nhiệm khai khố ngày Thanh Hà châu lập đàn, tư cách truyền đời qua bài vị. Con nợ bị xiết sản thì mất đất. Còn hộ tín nhiệm sáng lập bị ép thành con nợ — đó mới là cách người ta nuốt trọn một châu mà không sợ án phong ấn truy cứu tận gốc.

"Mẹ," nàng nghe giọng mình khô hẳn, "cha để lại giấy tờ mua núi nữa không?"

"Còn cái rương sắt cha con khóa trái, cất ở nhà thờ. Cha con bảo, bao giờ khế đường chịu đối chiếu sổ điền trạch với hương khố thì hãy mở." Liễu thị nắm lấy tay bà cụ hầu cận đứng ngoài, mắt đỏ hoe nhưng miệng vẫn giữ nếp bình tĩnh của người thư hương. "Vãn nhi, nhà mình... có nợ lớn đến thế ư?"

"Nợ nhà mình không phải thứ đáng sợ, mẫu thân." Nàng áp bài vị vào ngực, cảm giác gỗ nguội dần ấm lên. "Thứ đáng sợ là chủ nợ giả."

Đêm đó nàng viết ba dòng giấy, sai người hầu cũ cầm xuống phường khế. Phía Thẩm Doãn trả lời lúc canh hai, vỏn vẹn một câu hỏi: *mỏ cạn hay mỏ sống?* Nàng đáp: *cạn, kiệt ba mươi năm, cỗi cút tới mức chim không đậu.* Nhận được tin, thương khách họ Thẩm cười khà, hẹn sáng mai sai thuyền ngược thác Ông Chằn, mời nàng đi xem "đất bỏ".

---

Mỏ linh mạch cạn nằm khuất sau triền núi đá trắng, đường thượng du, thuộc tộc Hắc Sa đã dời đi từ đời trước. Mạch đá vụn xám như tro, đúng chất cỗi cút. Tô Vãn đứng ở mũi đò cập bến, gió quất tóc. Thẩm Doãn loay hoay mãi mới moi ra được tờ khế mua viết sẵn — dàn cảnh rất đạt: một nữ tử họ Tô dùng nửa số tiền tang chế mua đứt mỏ cụt với giá bằng ba bữa yến, người buôn đường sông làm trung gian, kèm chữ ký hương trưởng sở tại xác nhận chủ quyền cũ đã vô thừa nhận.

"Loại đất này, mười năm nữa cũng chẳng ai nhìn." Thẩm Doãn gấp khế, nhét vào tay nàng. "Cô Tô, tại hạ chỉ hỏi một câu: mua nó để làm gì?"

"Làm mồi." Nàng cất khế vào người, cạnh nửa ấn phù. "Núi sau nhà tôi liền mạch đá với triền này. Từ hôm nay, ai muốn xiết rừng linh trúc của họ Tô thì phải hỏi trước xem mỏ của tôi còn nằm dưới chân núi bao nhiêu rễ."

Thẩm Doãn nhìn nàng lâu hơn mọi khi, rồi khoát tay như xua chính câu hỏi của mình. "Tại hạ quên hôm nay gặp cô. Quen rồi."

Về tới cổng trang viên, người đưa thư của quận phủ đã trực sẵn, hai tay dâng một tấm thiếp son viền kim tuyến. Bên trong chỉ mấy hàng chữ nhỏ, mực mới, thoảng mùi hương trầm quen thuộc của khế đường: chấp sự Họa Kiến thay mặt phủ Thông Tư Sử, mời cô Tô dự *yến thử khế* ba ngày tới, để "các hào trưởng đương hạt cùng điểm tay giám chứng lệ khế đầu xuân".

Tô Vãn đứng giữa sân, lớp kim tuyến chói mắt. Từ chối tức là tự nhận trong lòng có quỷ, hạn kỳ chưa tới đã mất thế. Nhận lời là đặt tay lên cảm ứng bàn trước mặt nửa châu, giữa đám quan khố phòng — nơi mọi lời nàng nói đều phải thật, còn mọi lời bọn chúng nói thì chưa chắc.

Nàng lấy bút, viết lên góc thiếp hai chữ tạ ơn, nét thẳng và đều. Đoạn ngẩng đầu, cười với người đưa thư — nụ cười đầu tiên kể từ ngày tỉnh lại giữa khế đường.

"Phiền bẩm lại chấp sự: đúng giờ, tôi sẽ đến."