Một tờ giấy, hai nét mực

Tổ hòa giải phường chuyển tiếp lúc bảy giờ sáng: "Bên tôi đề nghị xem xét trước một tình tiết. Gia đình chúng tôi có ủy quyền hợp pháp." Kèm theo là ảnh chụp một văn bản đóng dấu tiếp nhận.

Tôi phóng to dòng cuối. Chữ ký nghiêng trái, nét mực mảnh: Thẩm Thị Lan. Tên bà nội tôi. Ngày ký: 12 tháng 3.

Ngón tay tôi dừng trên màn hình lâu hơn bình thường. Nghề kiểm toán dạy tôi thế này: người ta có thể sửa con số, nhưng rất ít người dám tự tay ký tên một người còn sống lên giấy tờ nhân danh người đó.

Bác cả không định đợi đến thứ Năm để cãi tay đôi nữa. Ông gửi trước một đơn ủy quyền quản lý nhà, ý đồ rõ ràng: nếu phường chấp nhận, người ngồi đàm phán về căn hộ của tôi sẽ là ông.

Tôi lưu tệp vào thư mục "Hồ sơ nhà họ Thẩm", đổi tên: *ủy quyền_12/3_nghi vấn*. Tệp thứ mười hai kể từ đêm tiệc mừng thọ.

Sáng thứ Ba, phòng lưu trữ trung tâm hành chính xếp sau quầy kính. Tôi nộp giấy tờ tùy thân, xin sao lục hai bộ: giấy chứng nhận quyền sở hữu căn hộ, và toàn bộ văn bản thừa kế mẹ tôi để lại ba năm trước.

Cô gái quầy số 3 gõ bàn phím, đẩy ra tập giấy đóng dấu đỏ. Quyền sở hữu đứng tên Thẩm Vãn, nguồn gốc: thừa kế theo di chúc có công chứng. Không một dòng nào ghi tên bác cả, hay bất cứ ai bên họ nội.

Tôi lật từng trang ở bàn đối chiếu. Một vụ chiếm nhà muốn hợp pháp phải chui qua đúng cổ họng này: chủ sở hữu ký. Tôi không ký thì mọi thứ khác chỉ là giấy loại.

Cầm tập sao lục ra khỏi cửa, lưng tôi thẳng hơn lúc vào. Tầng thứ nhất của bằng chứng xong rồi, nhanh đến mức phụ lòng nỗi sợ ba tháng nay của tôi.

Tầng thứ hai nằm ở ngân hàng thương nghiệp chi nhánh Thanh Hà — nơi quỹ chung của họ nội gửi trong tài khoản tiết kiệm đứng tên Thẩm Kiến Nghiệp, mở theo yêu cầu của bà, biên lai góp tiền hằng năm vẫn kẹp trong tủ đầu giường bà.

Quầy dịch vụ trả lời bằng câu quen thuộc: sao kê tài khoản người khác, chỉ chủ tài khoản hoặc cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu.

"Tôi không cần sao kê tài khoản bác tôi." Tôi đặt giấy hẹn hòa giải đã đóng dấu xuống quầy. "Tôi chỉ xin xác nhận hai việc: tài khoản này có đang bị phong tỏa giao dịch vì tranh chấp hay không, và biểu mẫu yêu cầu xuất trình sao kê do cơ quan hòa giải phát hành thì nộp ở cửa nào."

Chị giao dịch viên nhìn tôi ba giây, rồi rút tờ hướng dẫn, đóng dấu tiếp nhận. Có những cánh cửa không mở cho người xin xỏ, nhưng luôn hé cho người hỏi đúng biểu mẫu.

Cái thiệt của kẻ giữ tiền hộ là gì? Là mọi đồng ra đều để lại dấu chân. Tôi không cần dấu chân của bác cả — tôi cần dấu chân chiếc xe của anh ta.

Trưa, Thẩm Dao gọi, giọng hạ thấp như nói trong hầm: "Em hỏi sao kê làm gì? Anh cả mà biết…"

"Chị có ảnh nhóm chat, phải không? Gửi cho cả họ xem thì mất, gửi cho em thì chẳng ai mất gì."

Đầu dây bên kia im một lúc. Đoạn cô nói nhanh: "Gửi rồi. Đừng khai nguồn."

Bốn ảnh chụp nhóm nội bộ gia tộc. Ảnh một: bác cả nhắn "thằng bán vật liệu chưa trả hết, tạm ứng cái xe trước, cuối năm quay vòng vào quỹ". Ảnh hai: Vu Cúc gửi hóa đơn sửa cửa hàng. Ảnh ba: chứng từ chuyển khoản, cách ngày mua xe đúng bốn hôm.

Tôi thêm cột vào bảng tính cũ: ngày rút — số tiền — tài sản tương ứng. Chênh lệch một chiếc ô tô tôi ghi tối thứ Bảy giờ có biển số, có ngày, có tên người bán. Sổ sách không biết nói dối; nó chỉ chờ người biết đọc.

Tầng thứ ba cần người có nghề riêng. Cố Trầm do chính hòa giải viên giới thiệu: kiểm toán viên pháp y, chuyên giám định tài liệu và dòng tiền tranh chấp thừa kế. Văn phòng anh ta ở tầng trên một quán trà phố cũ.

Ngoài ba mươi, áo sơ mi xắn tay. Anh ta nhìn tập hồ sơ tôi mang tới mà chưa vội chạm, chỉ hỏi:

"Chị muốn giám định chính thức hay nhận định sơ bộ?"

"Sơ bộ. Chính thức cần thời gian và kinh phí, phiên thứ Năm không chờ được."

"Vậy chị trả tiền cho một ý kiến, không phải một kết luận. Ý kiến không đưa ra tòa được."

"Ý kiến đủ để tôi biết có nên bỏ tiền ra lấy kết luận hay không." Tôi đẩy bản in đơn ủy quyền về phía anh. "Chữ ký đề ngày 12 tháng 3. Người ký bảy mươi chín tuổi, huyết áp cao, tay thuận phải."

Cố Trầm nhấc tờ giấy lên. Đây là lần đầu anh ta chạm vào hồ sơ của tôi. Kính lúp soi nét mực, ngón trỏ gõ xuống mặt bàn theo nhịp — chậm, rồi dừng hẳn.

"Nét ký thiếu lực ở phần cuối, ngòi kéo về bên trái. Người thuận tay phải ở tuổi này ký nghiêng trái thế này chỉ hai khả năng: hoặc bị cầm tay dẫn nét, hoặc…" Anh ngẩng lên. "Hoặc người ký không phải bà ấy."

Tim tôi hạ một nhịp, mặt vẫn phẳng. "Anh vừa bảo hai khả năng."

"Khả năng thứ nhất loại được." Anh lật sang góc dưới tờ đơn, chỗ in ô ngày tháng, rồi rút điện thoại, mở một tệp PDF, xoay màn hình về phía tôi. Trang bệnh án nội khoa, có xác nhận nhập viện.

"Bà cậu vào viện ngày 12 tháng 3. Điều dưỡng ghi rõ: truyền tĩnh mạch tay phải, hạn chế vận động ba ngày." Giọng anh đều như đọc số liệu. "Chữ ký này nếu thật do bà viết thì bà phải dùng tay trái — trong khi tay phải đang cắm kim."

Hai nét mực nằm yên dưới đèn vàng. Một tờ giấy, hai nét mực, ba chỗ mâu thuẫn.

Tôi nghe tiếng mình hỏi, chậm và thấp như mọi khi tức giận: "Giám định sơ bộ mất bao lâu? Tính phí đi."

Cố Trầm gõ thêm hai nhịp trước khi đáp. "Kết quả viết tay, sáng thứ Năm, trước phiên hòa giải một tiếng. Nhưng có một chuyện nói trước, miễn phí." Anh gấp tờ đơn, đẩy lại. "Nếu chữ ký này giả, người đưa nó vào hồ sơ hòa giải không chỉ nhắm căn nhà của chị."

"Nhắm gì?"

"Nhắm để cả họ đứng về phía một tờ giấy. Chị tưởng chị đang giữ nhà. Thật ra chị đang giữ đầu mối của cả quỹ chung hai mươi năm."

Ngoài cửa kính, mây đen kéo kín mặt sông, dự báo đêm nay có giông. Tôi nhớ câu tục ngữ của bà nhưng không tự giải thích nữa — bắt xe về, mở laptop, ghi dòng nhật ký mới:

*Thứ Tư. Đã có nghi vấn bút tích, đã đặt giám định. Còn một ngày.*

Điện thoại rung. Số Thẩm Bối. Tôi bật ghi âm trước khi bắt máy, giọng buông ra mềm như chưa từng có chuyện gì:

"Alo, em trai? Nghe nói cậu sắp cưới, chị chúc mừng nhé."