Món quà mừng thọ

"Cái căn hộ của Vãn ấy, hai phòng ngủ, hướng nam, để trống ba năm nay cũng phí. Tôi nói thẳng với cả nhà: cho vợ chồng thằng Bối dùng làm nhà cưới, phải không các chú các bác?"

Bác cả Thẩm Kiến Nghiệp đứng dậy giữa bàn tiệc mừng thọ bảy mươi chín tuổi của bà nội, tay còn cầm chén rượu chưa uống. Câu nói rơi xuống như thả đá vào nồi canh, cả bàn im bặt hai giây, rồi rộ lên tiếng tán thưởng.

Hai giây đó, tôi đếm được. Nghề kiểm toán rèn tôi thói quen đếm những thứ người khác bỏ qua.

Trong túi áo khoác, điện thoại của tôi đang úp mặt xuống, màn hình hướng vào người, ứng dụng ghi âm chạy từ lúc ngồi xuống. Ba tiếng trước, khi bác cả nhờ người nhắn "Vãn về sớm một chút, bà nhớ cháu", tôi đã biết hôm nay không chỉ là tiệc chúc thọ.

"Con bé Vãn đây rồi," thím cả Vu Cúc tiếp lời chồng nhanh như thể hai người tập dượt từ tối qua. Bà ta quay sang tôi, giọng mềm hẳn. "Thím nói thật lòng mới bị người ta ghét nhé: con gái lớn rồi, giữ nhà làm gì? Sau này lấy chồng, nhà người ta còn chê mình có sẵn nhà, khó nói chuyện phải trái lắm."

Bác hai bên cạnh đặt đũa xuống, hùa vào. "Thím cả nói đúng đấy. Một giọt máu đào hơn ao nước lã. Vãn à, thằng Bối cưới vợ là chuyện vui của cả họ, cháu giúp một tay thì cả họ nhớ ơn."

Bố của chú rể nâng chén hướng về phía tôi. Bên kia bàn, Thẩm Bối ngồi cạnh mẹ, đôi đũa gắp mãi một cọng rau trong đĩa mà không đưa lên miệng. Nó không nhìn tôi. Lúc nãy, ngay sau câu tuyên bố của bác cả, nó liếc sang tôi đúng một cái rồi cụp xuống.

Tôi hạ tốc độ nói. Mỗi lần tức giận, tôi nói chậm lại — mẹ tôi bảo đó là nét giống bà, cái nét khiến người ta phát điên.

"Bác cả," tôi mở lời, cả bàn ngẩng lên chờ một trận cãi vã. "Cháu có lịch hòa giải ở tổ tư vấn pháp luật của phường, thứ Năm tuần này, đã đặt từ thứ Sáu trước. Nếu họ Thẩm mình muốn bàn chuyện căn hộ, thì để ra ngoài buổi họp gia đình, mời cán bộ hòa giải ngồi cùng cho đúng thủ tục. Hôm nay là tiệc mừng bà. Cháu chúc bà sống lâu."

Tôi rót thêm trà cho bà, hai tay, chén đặt trước mặt bà trước tiên. Cả bàn nghẹn. Bác cả đứng chơ vơ với chén rượu giữa tay, cười không nổi mà mắng cũng không xong — tôi không cãi một câu nào về quyền sở hữu, không phủ nhận tình thân, chỉ kéo câu chuyện về đúng chỗ nó nên nằm: trên bàn giấy, có người làm chứng.

Bà nội nhận chén trà, uống một ngụm nhỏ. Bảy mươi chín tuổi, cả họ xếp bà vào loại lẫn rồi, không ai hỏi ý kiến bà nửa lời. Nhưng bà nhìn tôi, chỉ nói một câu rất nhẹ:

"Chớp trắng thì trời quang. Cháu hiểu là được."

Tôi hiểu. Mẹ mất ba năm, văn bản thừa kế làm đủ thủ tục, giấy chứng nhận quyền sở hữu đứng tên tôi nằm trong két sắt ngân hàng. Suốt ba tháng nay, mỗi lần họ hàng gọi điện "hỏi thăm căn hộ", tôi đều trả lời niềm nở, rồi về nhà lưu ngày giờ cuộc gọi vào một tệp bảng tính. Người ngoài chắc nghĩ tôi hiền, dễ bảo, để dành đến hôm nay mới cứng. Không phải vậy. Sổ sách của tôi chỉ luôn cập nhật.

Rượu chưa tàn tiệc, tôi xin phép về sớm. Xe buýt đêm chạy dọc sông Giang Châu, kính xe loang ánh đèn đường thành từng vệt dài. Tôi mở điện thoại, dừng bản ghi âm ở phút bốn mươi mốt, đổi tên tệp theo quy tắc cũ: ngày — địa điểm — người tham gia — số thứ tự. Tệp thứ mười một kể từ tháng trước.

Về đến nhà, việc đầu tiên không phải thay giày. Tôi bật laptop, mở thư mục mang tên "Hồ sơ nhà họ Thẩm". Cấu trúc gọn gàng: Quyền sở hữu. Dòng tiền. Thu âm. Biên bản hòa giải, dự kiến. Tôi tạo thêm một mục trong tệp nhật ký, gõ: "Tiệc mừng thọ. Bác cả công khai yêu cầu nhượng nhà cho Thẩm Bối. Có mặt mười bảy người. Ghi âm đủ."

Chuông tin nhắn rung ngay dòng cuối. Thẩm Dao, chị họ, con gái thứ nhà bác cả — đứa duy nhất trong bàn tiệc hôm nay không lên tiếng phụ họa.

"Em đừng cứng quá, anh cả nói là làm đấy."

Ba chấm nhảy liên hồi, rồi tin thứ hai tới sau đó nửa phút, ngắn hơn nhưng nặng hơn tất cả những gì cả bàn tiệc vừa dồn vào tôi:

"Mà này. Chị thấy anh cả rút tiền quỹ chung của bà mấy lần rồi. Chị giữ ảnh nhóm chat."

Ngoài cửa sổ, chớp lóe một cái. Trắng.

Trời quang rồi — cả họ sẽ bảo thế. Tôi kéo ngăn kéo bàn làm việc, lấy cuốn sổ tay bìa cứng mẹ để lại, ghi ngày tháng, rồi đánh dấu vào ô trống đầu tiên của bảng đối chiếu tài khoản quỹ chung: số dư cuối kỳ do bác cả cung cấp cho phường, và con số bà nội từng đọc cho mẹ tôi chép, chênh nhau đúng một chiếc ô tô mới mua đầu năm.