Điều phải được chứng minh (Q.E.D.)

Sáng thứ hai, tại trụ sở phường Bến Bạch, cô Lệ đọc lại biên bản chiều thứ năm cho cả sân nghe — không, không còn sân nữa, chỉ còn một phòng họp nhựa với bốn cái ghế xếp.

Ông Lượng ngồi giữa, hai tay đặt lên đùi. Bà Dung ngồi bên cạnh, lần đầu tiên trong đời không mở miệng trước khi người khác hỏi. Tôi mang theo một kẹp giấy dán nhãn: đơn đề nghị, bảng đối soát, biên nhận niêm phong, sao kê dấu đỏ. Cô Lệ lật từng tờ nhanh hơn mọi người cãi.

— Vụ mạo danh chữ ký, chúng tôi lập biên bản vi phạm, chuyển hồ sơ xử lý theo thẩm quyền. Hai khoản chiếm giữ tài sản có chứng từ nguồn gốc rõ. Phần dân sự, các bên tự thỏa thuận bồi thường; thỏa thuận phải lập thành văn bản, có người làm chứng.

Cô Lệ đẩy sang ông Lượng một xấp giấy in sẵn. Không phải biểu mẫu của phường. Là bản "thỏa thuận chuộc lỗi" mà chính ông soạn đêm ấy, định đưa cho tôi ký, giờ chỉ đổi ngôi: ô "bên có trách nhiệm" mang tên Nguyễn Trọng Lượng, trưởng họ, đại diện hội đồng gia sự. Điều khoản giữ nguyên từng chữ. Bên dưới là mục số tiền, bỏ trống.

— Một trăm bốn mươi lăm triệu bốn. — Tôi mở bảng đối soát, đẩy tới. — Chưa tính lãi chậm trả. Tôi ghi rõ từng dòng: lương may bốn tám tháng, một tư phẩy bốn; thưởng Tết, sáu phẩy hai; hai lần rút sổ tiết kiệm, chín mươi mốt; sổ bốn mươi đứng tên giùm có người khai vào biên bản. Tổng cộng một trăm bốn lăm phẩy bốn, làm tròn công thêm ba triệu chi phí thủ tục. Ai muốn phản bác dòng nào, xin nêu số trang phụ lục.

Ông Lượng nhìn xuống bảng. Tôi biết ông đang tìm chỗ sai. Hai năm nay cả họ tin kế toán chỉ là nghề gõ máy tính của con gái tôi, nhưng tập giấy này đã qua tay một công chứng viên, đóng dấu, đánh số trang, lưu niêm phong. Không có ô nào để cãi.

— Người nhà với nhau... — bà Dung hé miệng.

— Dạ, nên mới phải ký giấy. — Cô Lệ ngắt, giọng hòa giải vẫn đều đều. — Tình cảm không ghi sổ được, cô ơi. Chỗ này ký, hai liên.

Bút bi đặt giữa bàn. Ông Lượng cầm lên, hạ xuống, rồi ký. Nét chữ quen thuộc — chính nét đã gạch tên tôi khỏi sổ giỗ. Bà Dung ký sau, không nhìn chồng. Tôi không đếm xem ai run hơn ai; tôi chỉ kiểm tra hai chữ ký có khớp ô quy định hay không. Khớp.

Trưa cùng ngày, phòng giao dịch Bến Bạch gửi thông báo: hồ sơ vay tín chấp đứng tên Nguyễn Thị Thu Hà bị hủy vì ủy quyền không hợp lệ, dữ liệu camera và chấm công đã được cơ quan chức năng tiếp nhận. Người nộp hồ sơ sẽ bị xử lý hành chính về việc dùng giấy tờ của người khác. Tôi đọc tin nhắn xong, chụp lại, lưu vào hộp thư chứng thực như mọi chứng cứ khác từ hai năm nay.

Ngọc đến tận cổng xưởng xe của Duy để khóc, nói hôn ước lung lay, nói nhà trai đòi lại sính lễ. Duy kể lại với tôi bằng giọng của thằng em sửa xe, tức là ngắn và dính dầu máy:

— Nó bảo tại chị Hà. Em nói lại đúng một câu: tại cái chữ ký nó nghĩ là chị không đủ trí để phát hiện.

Chiều thứ bảy, Khải chặn tôi ở bậc thềm nhà hàng, nơi đám cưới bày tiệc đúng lịch. Chú rể mặc vest, cổ cà vạt thắt vội. Cậu ta mở miệng, câu xin lỗi đi được nửa đường thì tắt.

— Chị ơi, chuyện hồi đó, thật ra em cũng...

— Em muốn nói cảm ơn, hay muốn mượn tiền? — Tôi dừng lại. — Chọn đi. Câu trả lời nào cũng được, miễn là chọn.

Khải đứng chết chân giữa bậc thềm. Tôi vỗ vai cậu ta một cái, nhẹ như đóng dấu đã thu tiền, rồi bước vào. Đám cưới vẫn diễn ra. Họ hàng nhìn tôi như nhìn một con số không ai dám cộng trừ. Có người né ánh mắt, có người nhìn chằm chằm. Tôi tìm bàn dành cho khách quen, ngồi xuống cạnh một bà cô họ ngoại mà ba năm nay chưa gặp.

Phong bì tôi đặt lên bàn tiếp tân, ghi tên đàng hoàng, mức vừa đủ cho một người quen biết — không hơn, không để ai nói tôi keo kiệt, không kém để ai nói tôi còn vương vấn. Xong, tôi gọi một đĩa cơm, ăn chậm, nghe nhạc vàng, nhìn chú rể rót bia từng bàn mà lòng không gợn sóng. Ai đó bảo tôi "vợ chồng son cả, nể mặt". Tôi gắp thêm miếng cá kho, không trả lời. Nể mặt là loại chi phí không có chứng từ, tôi không hạch toán.

Chín giờ, tôi đứng dậy. Duy đợi ở xe, chở tôi về. Trên đường, thằng em bật miệng:

— Chị... sổ bốn mươi đó, em day dứt hai năm.

— Anh trả bằng một câu khai vào biên bản rồi. — Tôi nhìn ra cửa kính. — Từ giờ tiền sạch thì anh cứ giữ. Còn giấy tờ đứng tên hộ, đừng làm nữa. Làm lần nữa là anh thành ô trong bảng của chị đấy.

Duy không đùa. Thằng này nhu nhược thật, nhưng hiểu rất rõ mùi của tiền bẩn.

Phòng trọ khuya, tôi lôi két sắt tài liệu mã BẰNG CHỨNG ra khỏi gầm giường. Hai năm, nó nặng hơn cả chiếc va li đi làm. Tôi rút hết giấy tờ ra, đối chiếu lần cuối với biên nhận niêm phong của văn phòng công chứng quận Bến Bạch, rồi xếp tất cả vào một hộp carton, dán băng keo, viết bút long lên mặt hộp: TẤT TOÁN. Kèm dòng nhỏ: không mở khi chưa có lệnh của cơ quan có thẩm quyền.

Hộp carton nằm gọn vào góc tủ mới thay khóa. Ngoài cửa sổ, thành phố Việt An lên đèn như mọi tối; tiếng còi xe tải chạy qua cầu, khô và đều.

Thứ hai tuần sau, tôi treo tấm bảng nhỏ trước phòng sinh hoạt tổ dân phố: "Lớp tối miễn phí — dạy giữ tiền, đọc sao kê, nhận diện giấy tờ — dành cho con gái từ mười hai tuổi." Ba bé đến đầu tiên, đứa nào cũng ôm theo con lợn đất. Con bé nhà hàng xóm líu ríu hỏi: "Cô ơi, lớn lên có ai lấy tiền của con không?"

Tôi phát cho mỗi đứa một cuốn sổ trắng, dạy kẻ ô đầu tiên.

— Có. Nên các con phải biết ghi sổ trước khi người ta kịp bảo các con dễ bắt nạt.

Hồ sơ: Bằng Chứng. Trạng thái: Đã đối soát. Công nợ: Không còn gì.