Bàn họp đêm trước đám cưới

"Chín trăm triệu tiền mặt, cộng hai trăm bàn tiệc." Ông Lượng gõ hai đốt ngón tay xuống mặt bàn gỗ ép, cái bàn ăn mà đêm nay không ai được phép động đũa. "Hà à, con đứng tên vay số đó cho nhà trai. Chuyện đương nhiên. Con không nơi bám, tiền làm ra giữ cũng chẳng để cho ai."

Chín trăm triệu. Tôi nhẩm theo thói quen của một đứa sống bằng nghề đối soát: tín chấp duyệt trên mức lương mười một triệu của tôi thì phải chia thành khoản năm năm, lãi nổi cao như dao cạo. Mỗi tháng cả gốc lẫn lãi ngót hai chục triệu, dồn hết vào những đêm trực công ty đến bảy giờ sáng.

Đêm trước đám cưới của Nguyễn Trọng Khải, chú út — em trai ruột út của tôi — họ nội họ ngoại ngồi kín hai bên chiếc bàn. Mẹ con cô Lê Bích Ngọc, vợ sắp cưới của Khải, ngồi riêng một góc như khách quý. Duy, thằng em thứ hai, đứng tựa cột hiên cạnh chồng xe máy chờ ngày mai chở đồ, tay còn bóng dầu mỡ chưa rửa. Nó im. Tôi ghi nhận. Tối nay tôi ghi nhận tất cả.

"Con bé không nói gì là đồng ý rồi nhé." Bà Dung — vợ ông Lượng, hàng xóm nịnh miệng gọi là bà cả — đặt chén cơm xuống. "Bác nói thật lòng, cả họ này thương con nhất. Mồ côi từ năm mười bốn, bác cưu mang..."

"Cưu mang ạ?" Tôi cắt lời, vừa đủ cho mọi người nghe thấy. "Hồi đó bác giữ hộ sổ lương may của cháu. Mỗi tháng trừ ba trăm nghìn tiền ăn, trừ liền bốn năm, tổng cộng mười bốn triệu bốn. Cháu còn giữ cái giấy thu tiền tay của bác. Chữ ký của bác thì vẫn rõ."

Phòng lặng đi một nhịp. Cái quạt trần kêu cà tật trên đầu.

Tôi không định mở màn bằng mấy đồng của năm nào. Nhưng tôi cần biết, ngay tối nay, ai giật mình khi nghe chữ "giấy thu tiền". Ông Lượng nhìn xuống tập giấy bìa trên bàn. Bà Dung mím môi. Mẹ cô Ngọc liếc con dâu tương lai một cái sắc hơn ánh đèn nê-ông. Còn Khải, chú rể của đêm vui, nhìn mũi giày.

Xong. Bảng phân loại trong đầu tôi đã thành hình: dòng tiền chảy về đâu, lợi ích nằm túi ai. Ông Lượng giữ hộ sổ đỏ mảnh đất mẹ tôi để lại, tròn mười năm. Quỹ góp vốn đám cưới đứng tên ông, bà con gom vào, sổ sách chỉ một mình ông đọc được. Bà Dung hai lần "mượn" sổ tiết kiệm của tôi, lý do lo đám tang — đám tang cha tôi với đám tang bà nội cách nhau sáu tháng. Cô Ngọc chưa cưới đã đòi ứng trước của hồi môn. Một hội đồng gia đình, vận hành như một bài toán tối ưu, trong đó tôi là biến số bị loại cho phương trình gọn đẹp.

"Thằng nhỏ cả đời có một lần." Ông Lượng hạ giọng, cái giọng vẫn dùng mỗi lần xử kiện họ. "Con là chị cả. Không giúp thì thôi, đừng có lạnh tanh như đi tính tiền thuê."

Tôi suýt bật cười. Nghề của tôi là khiến tiền tự khai. Chỉ là tối nay chưa phải lúc.

"Con đồng ý nguyên tắc." Tôi nói chậm, như thể đang đấu tranh ghê gớm lắm. "Nhưng vay chín trăm triệu không phải xin tiền lẻ. Con cần xem biên bản góp vốn, cần biết tiền giải ngân về tài khoản nào. Cho con một tuần thu xếp giấy tờ."

"Một tuần!" Bà Dung đập tay xuống bàn. "Còn ba ngày nữa đưa dâu!"

"Một tuần hay ba ngày là tùy bác." Tôi ngẩng lên. "Chậm một ngày, chú út trễ một ngày. Con không vội."

Im lặng. Tôi thấy môi ông Lượng mấp máy tính. Ông cần chữ ký của tôi hơn tôi cần lòng thương của ông — quỹ góp vốn thiếu khoản đối ứng đứng tên chị cả nhà trai thì sang bên nhà gái khó mà đẹp mặt.

"Vậy về suy nghĩ đi." Ông phán, cầm bút ký nhanh xuống cuối trang giấy. "Dung, photo cho nó cái biên bản. Kẻo mai mốt bảo cả họ họp mà không cho nó biết nội dung."

Bản photo được đẩy tới. Tôi gấp lại, nhét vào túi xách, tiện tay kẹp theo chiếc điện thoại vẫn úp mặt cạnh ấm trà từ lúc ngồi xuống — ứng dụng ghi âm đã chạy bốn mươi phút, pin còn tám mươi hai phần trăm. Tôi nhớ rõ mình bấm nút nào, lúc nào. Hai năm nay, tôi nhớ rõ mọi thứ có thể trở thành chứng cứ.

Về phòng trọ, tôi bật đèn bàn, kéo két tài liệu dưới gầm giường ra. Loại két điện tử nhỏ, mã bốn chữ. Bên trong: mười một file ghi âm trong thẻ nhớ, phong bì sao kê đóng dấu đỏ ghi hai lần rút tiền "mượn", tập tin nhắn bà Dung đòi ứng tiền mừng từ Tết năm ngoái, bản scan giấy biên nhận giữ sổ đỏ có chữ ký ông Lượng, và xấp email in biên bản họp phòng tài vụ — chỗ tôi từng đề xuất hoàn ứng cho nhà trai và bị cấp trên ghi một dòng "thiếu tinh thần gia đình".

Tất cả dán nhãn, đánh số, xếp theo thời gian. Ngăn ngoài cùng đề hai chữ BẰNG CHỨNG bằng bút lông, nét thẳng tắp như mực in hóa đơn.

Trải bản photo ra, tôi đọc mục cuối. Danh sách những người "đã thống nhất": từng cột họ tên kèm số tiền cam kết. Đến dòng thứ bảy thì mắt tôi dừng.

"Nguyễn Thị Thu Hà — đồng ý vay 900 triệu, chịu trách nhiệm cá nhân 300 triệu."

Lật mặt sau. Ô dành cho chữ ký của tôi đã in sẵn, trống trơn, ngày ở góc ghi lùi về hôm kia. Chưa ai lấy chữ ký ấy. Họ soạn sẵn, tính luôn trường hợp tôi vắng mặt, hoặc có mặt mà không dám cãi.

Tôi rút bút bi ra, rồi cất lại, không ký. Chụp hai mặt tờ giấy, lưu vào hộp thư số có chứng thực, cất tờ gốc vào cặp. Cái bẫy đầu tiên của tôi nằm ngay đây: tờ biên bản này tồn tại nghĩa là họ đã mặc định quyết định của tôi. Người ta càng mặc định, càng dễ sơ hở. Sơ hở của họ chính là đường đi của tôi.

Giả thiết của họ: tôi sẽ ký. Giả thiết của tôi: họ sẽ tự ký.