Kẻ cài trước bàn cờ

Thứ Ba, tám giờ bốn phút sáng, tôi gọi bộ phận nhân sự lên phòng mình và yêu cầu mở lại toàn bộ hồ sơ ứng viên của ba năm trước. Lý do rất sạch: rà soát định kỳ hồ sơ nhân sự theo yêu cầu của hội đồng đầu tư. Với họ, tôi là Thẩm giám đốc kỹ tính đến mức khó chịu. Điều đó tiện cho tôi từ lâu, và hôm nay càng tiện.

Chuyên viên nhân sự ôm vào một tập giấy, đặt lên bàn rồi lui ra. Trang đầu tiên là đơn xin việc của Ôn Niệm. Ảnh thẻ chụp ở studio, tóc uốn buông vai, cười hiền như học sinh nhận thưởng. Tôi đọc lại phần mà bảy năm qua tôi chưa từng đọc kỹ: hộ khẩu thường trú.

Xã Vân Hà. Tôi lặp lại tên xã ấy trong đầu hai lần. Nhà họ Lục gốc ở huyện bên, nhưng quê mẹ Lục Đình Chiêu — bà thông gia vẫn hay khoe với đối tác rằng cụ tổ để lại ba gian nhà ngói — cũng thuộc xã Vân Hà. Tôi từng nghe bà kể chuyện quê bằng giọng đầy tự hào ngay trên bàn tiệc tất niên, còn tôi khi ấy cúi xuống chấm thịt vào nước tương, nghĩ bụng quê bà rộng thật.

Rộng không. Tôi lật trang tiếp theo.

Người tham chiếu trong đơn xin việc của Ôn Niệm, mục "có thể xác minh công việc cũ", ghi một số điện thoại cố định. Chức danh người liên hệ: trưởng thôn xã Vân Hà. Tôi không gọi số đó ngay. Dân tài chính không phán quyết bằng cảm giác; tôi gọi cho phòng hành chính, nhờ đối chiếu xem có khoản chi nào của Thịnh Lục từng chảy về quỹ làng xã các kỳ trước hay không, rồi mới nhấc máy lúc mười giờ, giờ hành chính, với tư cách một giám đốc xác minh hồ sơ ứng viên — hợp lệ, bình thường, không có gì phải giấu.

Trưởng thôn nói chuyện chậm, kiểu người làng trọng khách. Ông bảo đúng, có cô Ôn Niệm, con bà Bảy, hồi nhỏ cả nhà chuyển lên Lan Thị. Bà Bảy thì ông nhớ rõ: đi giúp việc dưới thị thành, nhà người ta tử tế, trả lương tháng đủ, Tết còn cho phong bao.

"Mấy năm ạ?" tôi hỏi.

"Thì mười năm chứ mấy. Làm từ hồi cô Út nhà người ta chưa lấy chồng."

Cô Út. Em gái mẹ Lục. Tôi cảm ơn ông, hẹn khi nào về Vân Hà sẽ gửi biếu hộp trà, rồi đặt máy. Tay tôi không run. Chỉ là lạnh dần từ đầu ngón cái, cái lạnh quen thuộc mỗi lần một khoản mục tưởng ổn hóa ra hạch toán sai từ gốc.

Mười năm giúp việc. Một đứa trẻ lớn trong nhà người ta, biết ai thích gì, ai sợ gì, ai giữ chìa khóa ngăn kéo nào. Rồi năm hai mươi tuổi, đứa trẻ ấy xuất hiện ở cổng trường tôi, ôm cặp, gọi tên tôi như đã quen từ kiếp trước: "Bạn cũng học kế toán à? Mình tìm bạn mãi."

Bảy năm. Không một bữa cơm nào tôi trả. Quà sinh nhật luôn đúng thứ tôi thích, mà đôi khi trước cả khi tôi biết mình thích. Những lần tôi than mệt, cô ta pha mật ong ấm rồi thuận miệng: "Cậu ký nhanh cái này cho xong việc, rồi nghỉ." Những lần công ty cần mở tài khoản phụ để gom chi phí đối ngoại, cô ta nghiêng đầu: "Sao không làm cho tiện, tớ thấy người ta làm hết."

Hồi đó tôi gọi là vô tâm. Bây giờ nhìn lại, đó là quy trình. Từng bước, đều đặn, không vượt chỉ tiêu nào.

Tôi ngồi im trước tập hồ sơ khá lâu, lâu hơn mức một người phát hiện bị phản bội đáng ngồi. Cái tôi cảm thấy không phải đau. Nó giống cảm giác khi kiểm kê kho, thấy thiếu hàng từ ba năm trước, và chứng từ xuất kho nào cũng có chữ ký của mình. Không ai lừa được tôi cả. Chính tôi đã duyệt. Năm ấy suất thực tập rồi biên chế của Ôn Niệm lọt qua hai vòng, tới vòng cuối là bàn tôi, là chữ ký của tôi, kèm đúng một dòng ghi chú tôi tự tay viết: "Ứng viên trình bày tốt, có nguyện vọng gắn bó lâu dài."

Gắn bó lâu dài. Họ giao thầu một dự án, và cô ta làm nghiêm túc hơn cả nhân viên chính thức: suốt bảy năm không để chủ đầu tư phải phàn nàn lần nào.

Điện thoại rung. Đình Chiêu. Tôi bật ghi âm theo phản xạ nghề rồi mới nghe, giọng mình mềm như lụa: "Anh đang bận à em?"

"Nhớ gì mà cười trong điện thoại thế." Anh ta dỗ, chuyện sính lễ, chuyện vòng vàng, chuyện mẹ anh đã giục nhà kim hoàn. Giọng ấm áp hoàn hảo, cùng một nhịp độ với giọng anh ta dùng thuyết trình trước đối tác. Tôi "vâng" hai lần, "thôi được ạ" một lần, rồi cúp. Trong thư mục Hậu Hỷ, bản ghi âm thứ hai nằm cạnh bản thứ nhất, đặt tên theo ngày, gọn gàng như hóa đơn.

Ba giờ chiều, tôi làm ba việc, mỗi việc năm phút, không ai trong công ty thấy điều gì khác thường. Việc thứ nhất: két sắt phòng tài chính đổi mã, lý do đổi là kỳ kiểm toán quý, hợp lệ. Người duy nhất ngoài tôi giữ mã cũ là cô kế toán trưởng — người đã làm cho nhà họ Thẩm mười một năm và vừa nhận thêm nhiệm vụ giám sát dòng tiền Thịnh Lục, nên mã mới chỉ có tôi và cha tôi biết, phòng khi rủi ro. Việc thứ hai: con dấu chuyển sang tủ có khóa, giao cho trợ lý của tôi giữ, cô này em gái một đối tác góp vốn, quan hệ sạch, yếu điểm ít. Việc thứ ba: tôi ra ngân hàng, rút toàn bộ ủy quyền thanh toán đã cấp cho phía Lục, ký tờ mới chỉ định người thừa lệnh là trợ lý của tôi. Giao dịch viên nữ hỏi, giọng chuyên nghiệp: "Chị đổi nội dung ủy quyền ạ? Cần bên được ủy quyền cũ xác nhận không?"

"Không," tôi nói. "Là ủy quyền của tài khoản do tôi đại diện pháp lý. Bên kia không cần đồng ý."

Cô ấy đóng dấu, đẩy trả giấy tờ, không nhìn thêm quá hai giây. Cũng là dân nghề, tôi hiểu: người ta không tò mò, người ta chỉ ghi sổ.

Tối, tôi trải danh sách khách mời lên bàn ăn. Căn hộ yên tĩnh, bát đũa đã rửa từ tối qua, khô cong trong giá úp. Tôi viết thêm một cái tên vào cột người nhận bản sao tài liệu: bà Diệp, dì ruột của Ôn Niệm — cái tên tôi tìm thấy ở trang tham chiếu thứ hai trong hồ sơ nhân sự, chức danh: trưởng phòng kiểm toán nội bộ, tập đoàn bán lẻ Kim Bách. Tôi nhắn cho ban tổ chức tiệc đính hôn, xin chuyển thiệp in riêng tới địa chỉ công ty bà Diệp, đề "khách mời danh dự". Ban tổ chức hỏi lại xem có in nhầm chỗ của phù dâu không. Tôi đáp: "Không nhầm. Bên nhà gái chúng tôi coi trọng người làm nghề kiểm soát."

Ôn Niệm nhắn tin lúc mười một giờ kém mười, đúng giờ nó vẫn nhắn từ bảy năm nay.

"Cậu may váy xong chưa? Tớ muốn mặc đẹp nhất hôm ấy."

Tôi nhìn dòng chữ "mặc đẹp nhất" ba lần. Con bé làm dự án nào cũng tận tâm. Tôi gõ trả lời, không xóa lần nào, như mọi bản kê khai tôi từng ký.

"Cậu cứ mặc đẹp. Hôm đó cậu sẽ là khách quan trọng nhất."

Gửi xong, tôi tắt màn hình, ngồi trong bóng tối đếm tiếng tủ lạnh chạy. Ngày mai còn mười bảy ngày. Sổ sách đã đủ, người đã đủ, chỗ ngồi đã xếp. Trên bàn ăn, danh sách khách mời nằm phẳng lì, cái tên bị gạch chữ phù dâu vẫn nằm ở vị trí trang trọng nhất, ngay cạnh sân khấu.