Mạch lạ đầu hẻm

"Tiểu Lục ca, mắt cháu cay quá!"

Thằng bé lao vào hiệu thuốc lúc giờ Thìn rưỡi, tay còn cầm xiên bánh rán chưa ăn dở, mặt mũi lem dầu. Cả người nó xông lên mùi khói bếp lẫn mồ hôi buổi sớm. Lục Đình Vũ đặt cuốn y thư xuống quầy, chưa kịp hỏi, thằng bé đã tự trèo lên ghế, dúi hai bàn tay gầy nhom vào trước mặt cậu.

"Mọi người đều bảo tại khói." Tiểu Mãn dụi mắt bằng mu bàn tay, nước mắt ròng ròng. "Bà cháu nói thổi lửa quen rồi, cay tí không chết ai. Nhưng cháu thổi có một tuần mà mắt càng lúc càng cay, đèn ban đêm nhìn như có kim chích vào."

Lục Đình Vũ khẽ nâng cằm nó, kéo mí dưới xem. Trắng. Không đỏ, không ghèn, đồng tử co lại khi gặp ánh sáng từ ô cửa. Cậu quay sang vẫy A Noãn đang kê lại thang thuốc trong góc.

"Noãn Noãn, lấy gối mạch."

A Noãn ôm cái gối vải bước ra, miệng lẩm bẩm: "Cả cái hẻm mình tuần này là thứ tư rồi đó anh. Bên bà Tam bán trà cũng bảo cay mắt, ông thợ sửa khóa bên kia đường chảy nước mắt sống cả buổi. Người ta đồn mùa này khô mắt, nhỏ nước muối là xong."

"Khô mắt thì mạch không nói vậy."

Cậu trải ba ngón lên cổ tay thằng bé. Phù, mà sáp — nổi trên da mà đi không trơn, như con nước cuồn cuộn bị đá ngầm chặn giữa dòng. Mạch vị hơi lệch về thượng tiêu. Lục Đình Vũ nhíu mày, đổi sang tay kia, đếm đủ năm mươi nhịp. Càng bắt, sống lưng cậu càng lạnh dần.

Trẻ con tám chín tuổi, khí huyết trong sạch, huyết nào cũng phải trôi như suối đầu nguồn. Mạch này là của người lớn uống thuốc độc ba năm.

"Tiểu Mãn, nghe anh hỏi. Ngoài cay mắt, cháu có thấy mệt bất thường không? Đang chạy chơi tự nhiên lả đi?"

"Có." Thằng bé gật, bàn chân đung đưa không tới đất. "Hai hôm nay chân cháu nặng như đổ cát. Nhưng chắc tại cháu thức khuya phụ bà rang bánh..."

"Tuần này nhà cháu có đào đất, đụng vào giếng cũ hay khu đất nào mới rào lại không?"

Tiểu Mãn ngẫm nghĩ, lắc đầu: "Chỉ có người ta căng dây đo đạc ngoài đầu hẻm thôi. Mặc áo vàng vàng, cắm cọc sắt chỗ miệng giếng cổ. Cả phố chửi họ ầm, bảo đào gì mà đào giữa phố. Họ nói quy hoạch gì cơ."

Áo vàng. Cọc sắt. Giếng cổ đầu hẻm.

Lục Đình Vũ ghi mấy chữ ra giấy, cho thằng bé bài rửa mắt bằng nước lá trát, dặn tối mai tái khám. Nhận thêm câu "em khỏi rồi em biếu anh cặp bánh", nó tót chạy ra cửa, tiếng gọi lẫn vào tiếng rao ngoài phố.

Ba người khách sau trong buổi sáng, hai người cùng một triệu chứng.

Bà bán trà than cay mắt ba tuần, nhỏ thuốc không đỡ. Ông thợ sửa khóa nói ra nắng nhiều hơn thường lệ, mắt cứ muốn khép. Cả hai đều bảo tại thời tiết, tại tuổi tác, tại khói bếp đầu hẻm dạo này hun mạnh vì người ta rào cái giếng lại. Lời đồn của cả một khu phố thường giải thích mọi thứ bằng những gì nó đã biết.

Lục Đình Vũ không giải thích. Cậu ghi.

Chập tối, đóng cửa hiệu, cậu lôi từ ngăn tủ dưới quầy ra cuốn sổ khám bệnh ba tháng gần nhất. Trang giấy ố dần theo thời gian, mực xanh mực đen lẫn lộn. Cậu trải lên bàn, lấy bút son khoanh từng ca có triệu chứng mắt.

Một, hai, ba... mười bảy ca. Người già, trẻ nhỏ chiếm phần lớn. Thanh niên khỏe mạnh thì hiếm, nếu có cũng chỉ nhẹ.

Cậu lần theo các địa chỉ vừa ghi. Nhà bà Tam ở gốc hẻm phía đông. Tiệm khóa đầu hẻm phía bắc. Quán bánh rán của Tiểu Mãn chếch tây nam, sát miệng giếng cổ. Cậu gấp sổ, cầm đèn đi ra bậc thềm, đứng định phương vị theo lối ông nội từng dạy — gót chân trái đặt chính giữa ngạch cửa, mũi chân phải hướng ra lòng phố, tay dẫn khí nơi huyệt Lao Cung sau gáy.

Gió đêm từ đầu hẻm thổi về mang theo hơi ẩm khác thường. Ẩm mà nặng, bám vào da như sương sắp đọng thành giọt. Linh khí. Nhẹ thôi, loãng như nước vo gạo, nhưng chiều dòng thì rõ ràng: tất cả luồng ẩm ấy quy về một điểm — miệng giếng cổ.

Lục Đình Vũ tắt đèn, đứng lặng hồi lâu.

Ông nội mất ba năm. Trước khi mất, cụ nằm trên chính chiếc giường tầng hai này, hai hốc mắt trũng sâu, nắm cổ tay cậu mà nói không thành lời, chỉ lặp mãi một câu: "Đừng có mở cửa giếng. Đừng có mở..." Bác sĩ đến, cụ lắc đầu. Thuốc uống được nửa thang, cụ tự bỏ. Cậu khi ấy ngoài hai mươi, học được cách bắt mạch đọc độc nhưng chưa học được cách tin vào nỗi sợ của người già.

"Nhiều khi người lớn lẫn là chuyện thường, con đừng để bụng." Cậu từng nói vậy với cụ, và cụ chỉ cười, quay mặt vào tường.

Nửa đêm, tiếng ho khan truyền xuống từ tầng hai làm Lục Đình Vũ bật dậy.

Bà Thẩm Lan Khê ngồi tựa đầu giường, tay dụi mắt liên tục. Thấy ánh đèn, bà vội bỏ tay xuống, giọng lẫn như đang mắng yêu: "Tao không sao. Bà già rồi, đêm dài mắt khô thôi. Con ngủ đi, mai còn mở hàng."

"Bà nội." Cậu ngồi xuống mép giường, đặt ba ngón lên cổ tay bà.

Phù mà sáp. Nhẹ hơn Tiểu Mãn, chậm hơn, nhưng cùng một loại mạch. Người thường đi đủ năm mươi nhịp thì mạch của bà thiếu hai, như ai đó đang âm thầm rút bớt của bà mỗi đêm một nhúm khí.

"A Noãn dưới nhà ngủ chưa?"

"Con nhỏ đó lăn ra ngủ từ chập tối." Bà nội chớp mắt, bỗng tỉnh hẳn, nhìn cậu chằm chằm. "Này. Cái mạch của tao, có giống mạch của ông nội con ngày xưa không?"

Lục Đình Vũ không đáp. Cậu giơ tay châm bốn mũi bạc vào hợp cốc, toản trúc, tình minh và phong trì — thủ pháp dẫn khí cầm triệu chứng của Lục Thị, không trục được độc, chỉ buộc nó nằm yên một đêm. Mỗi mũi châm, bà nội hít một hơi thật sâu, vai buông xuống.

"Con ơi," bà nói khi ngọn đèn cầy nghiêng đi, "hồi trẻ, ông nội con từng dắt tao đứng trước một cái giếng. Ở đó người ta khóc lóc um sùm, ai cũng dụi mắt. Ổng nói với tao một câu, tao nhớ tới giờ mà không nhớ vì sao phải nhớ..." Bà dụi thái dương, lại lẫn. "Thôi, ngủ đi. Đừng đốt đèn nữa, mắt tao nó ghét đèn."

Cậu thu kim, phủ chăn cho bà, trở xuống nhà dưới. Kệ thuốc cũ dựng áp tường do ông nội đóng từ thời còn trai, mỗi lần chạm lại rung nhẹ. Khi cậu với tay lên ngăn tìm cây gương soi huyệt đạo trên cổ tay mình, tấm ván mục gãy gập.

Một phong thư rơi xuống nền gạch. Ố vàng, không dấu, gấp tư, nét chữ bên ngoài non choẹt mà cứng cỏi — cậu nhận ra ngay, dù mới thấy lại sau ba năm tang tóc.

Bên trong không lời giải thích, không tên người, không kể chuyện cái giếng. Chỉ bốn chữ viết bằng mực chu sa, nét cuối kéo dài như bị đứt giữa câu:

"Hễ mắt cay, chớ có ngủ."

Ngoài đầu hẻm, tiếng chó sủa vang lên rồi tắt ngấm. Lục Đình Vũ đứng giữa nhà, tay cầm lá thư, nghe rõ mạch mình đập lỗi một nhịp — cùng kiểu với mạch của bà nội trên tầng.

Miệng giếng cổ cách hiệu thuốc sáu mươi bước chân. Cậu quyết định ngày mai sẽ bước đủ sáu mươi bước đó.