Tờ Giấy Được Photo Khổ A3

Chìa khóa của tôi không mở được cửa nhà tôi.

Tôi đứng trước căn 1206 khối Lan Viên thêm ba giây, tra chìa vào, xoay hết nấc rồi giật nhẹ theo thói quen — ổ không nhả. Bên trong có tiếng người, tiếng đũa chạm thành nồi, tiếng trẻ con chạy thình thịch trên sàn gỗ. Nhà tôi. Căn nhà tôi trả hết tiền ba năm trước, sổ hồng nằm trong két sắt phòng ngủ của chính tôi — cái phòng mà giờ đây cửa khép chặt, và tôi không có chìa.

Cửa hé ra trước khi tôi kịp bấm chuông. Người mở là Thẩm Duật An, cháu trưởng nhà cô Lưu, hai mươi sáu tuổi, miệng đã có râu lởm chởm, tay còn dính bột giò.

"Ôi, cô ơi!" Cậu ta hô to, quay đầu vào trong như vừa bắt được tin vui. "Mẹ! Cô Thẩm đến!"

Tôi bước qua cậu ta. Khách đến phải được mời, nhưng tôi không nhớ mình từng gửi thiệp cho ai.

Phòng khách bày hai bàn chữ nhật nối nhau, khăn nhựa hoa đỏ, mâm cỗ tràn ra cả bàn ăn. Hơn hai chục người. Vài mặt tôi nhận ra từ đám giỗ năm ngoái, vài mặt hoàn toàn mới — phía họ bên dượng Thẩm, chắc vậy. Mùi nước mắm, mùi hành phi, mùi thuốc lá bám vào rèm. Trên tường đối diện sofa, chỗ đáng lẽ treo tivi hoặc một bức tranh vô duyên nào đó, có một tờ giấy khổ A3 ép plastic, đóng bốn đinh vít ngay ngắn.

Tôi nhận ra nó trong hai phần ba giây.

Ba năm trước, tôi viết đúng một trang giấy ấy. Nét chữ của tôi, mực xanh của tôi, câu mở đầu của tôi: "Tôi tên là Thẩm Ngưng, đồng ý cho gia đình anh Thẩm Hải Đình, chị Lưu Uyển ở tạm căn hộ 1206..." Phía dưới ghi thời hạn, ghi điều kiện: khi tôi cần bán hoặc cần để lại cho ai sử dụng, bên mượn thu xếp dọn đi trong vòng hai tháng. Hai chữ "ở tạm" tôi viết hai lần, rõ ràng, có gạch chân.

Bản A3 vẫn đủ những thứ đó. Chỉ là ai đó đã photo phóng to, rồi chèn thêm một dòng bên dưới chữ ký của tôi, bằng bút bi đen, nét chữ non, đưa bút hơi nghiêng về trái:

"Giao lại vĩnh viễn. Con cháu thừa hưởng."

Dòng chữ nằm gọn trong khung ép plastic. Nghĩa là nó đã ở đó trước khi tờ giấy được treo lên tường. Nghĩa là có người ngồi viết thêm vào giấy của tôi, rồi mang đi ép, rồi khoan bốn lỗ, rồi chọn vị trí trung tâm phòng khách — ngang tầm mắt của mọi vị khách bước vào.

"Cô Thẩm nhìn gì thế?" Cô Lưu từ bếp ra, tay cầm muôi, mắt nhanh hơn mồm một nhịp. "À, cái đó. Treo lên cho bà con khỏi hỏi han linh tinh. Người một nhà với nhau mà."

"Biết đâu mà hỏi," tôi nói. "Giấy này là bản photo."

"Thì bản gốc cháu cất cẩn thận lắm, trong tủ có khóa." Cô ta gạt tay, muôi nước dùng sóng sánh. "Lễ nghi chút thôi mà Tiểu Thẩm. Nhà cửa thì cũng phải có danh—" cô dừng giữa câu, hắng giọng sửa lại, "—có danh có phận. Bà con nhìn vào là biết căn này thuộc về ai, khỏi kẻ ngoài miệng lưỡi."

Thuộc về ai. Ba chữ ấy rơi xuống bàn tiệc êm hơn một lát thịt luộc. Vài người ngẩng lên, rồi lại cúi xuống. Không ai bênh tôi, cũng không ai phản đối. Họ đang ăn cỗ nhà tôi.

Anh họ tôi — người mời Giang Trầm đến — đứng dậy vẫy tôi vào ghế trống cuối bàn, cạnh cửa sổ. Tôi đi qua dãy người, có người dịch chân nhường, có người không. Một bà chưa từng gặp tôi thì thầm với người bên cạnh, đủ lớn để tôi nghe: "Con gái gì mà để họ hàng ở nhờ rồi về đòi nhà. Hời hợt."

Tôi ngồi xuống. Trước mặt tôi là bát cơm đã xới sẵn, đôi đũa đặt ngay ngắn. Người ta đã tính phần tôi. Người ta chỉ không tính phần tôi với tư cách chủ nhà.

Cô Lưu đứng giữa phòng, muôi gõ vào thành nồi boong boong.

"Hôm nay mừng nhà mới," cô ta nói. "Nhà của chúng ta."

Vài tiếng cười họa theo. Dượng Thẩm Hải Đình từ trong buồng bước ra, áo thun trắng bỏ ngoài quần, cười hiền như phật nhỏ. Ông rót cho tôi một ly nước ngọt, đẩy tới.

"Tiểu Thẩm," ông nói, giọng chậm rãi, đầy vẻ bao dung, "người một nhà với nhau, phân biệt giấy tờ làm gì."

Tôi nhìn ly nước. Đá tan được nửa, mặt nước lõm xuống theo vòng tròn.

"Dượng," tôi nói, "cháu không phân biệt giấy tờ. Cháu chỉ phân biệt chữ."

Ông cười trừ, quay đi, tưởng câu chuyện đã khép bằng một câu đùa. Cả bàn cũng tưởng thế. Tôi đứng dậy, đi tới tờ giấy trên tường.

Nó cao hơn tầm mắt một chút. Tôi rút điện thoại, bật camera, chỉnh sang chế độ lấy nét gần.

"Chụp gì đấy?" Cô Lưu quay phắt lại, lần đầu tiên giọng mất lớp đường.

"Chụp kỷ niệm," tôi nói. "Treo đẹp thế này, không chụp thì phí."

Tôi chụp bảy tấm. Bốn tấm toàn cảnh có cả mảng tường, kệ giày, màn hình tivi đen in bóng lưng tôi. Ba tấm cực cận vào dòng chữ thêm: nét bút nhấn mạnh ở chữ "vĩnh viễn", đầu bút bi kéo sợi mực thừa ở nét mác cuối, và một vết mực lo nhỏ nơi cổ tay ai đó tì lên giấy khi viết. Tôi lật lại ảnh bản gốc trong thư mục cũ — tấm tôi tự chụp ngày trao giấy ba năm trước, metadata ghi rõ mười bốn giờ năm mươi hai phút, ngày tháng năm còn nguyên trong tệp. Hai bức ảnh đặt cạnh nhau trên màn hình nhỏ: cùng một trang giấy, khác nhau đúng một dòng chữ và một cuộc đời.

"Cháu xin phép," tôi nói, không quay đầu lại, "treo cái này lên mà không xin, nhỡ mai kia cháu muốn gỡ, bà con lại bảo cháu vô lễ."

Đám đông bắt đầu ồn ào theo kiểu khác. Tiếng dao chạm thớt dừng lại. Có người đặt chén. Trịnh thẩm ở khối đối diện — được mời vì hay sang mượn đồ — ngồi sát mép bàn, mắt sáng lên như vừa được đổi món.

"Lưu Uyển," một bà họ bên dượng lên tiếng, "chị viết thêm vào giấy của người ta à?"

"Em nào! Cháu nó nghịch." Cô Lưu liếc về phía Thẩm Duật An một cái rất nhanh, ngắn, chuyên nghiệp. "Thôi ăn đi. Mất vui bây giờ."

Tôi về chỗ, ăn hết bát cơm. Cá kho khá, rau luộc hơi tái. Tôi thấy mình nuốt tốt hơn dự đoán.

Giang Trầm ngồi bên phải tôi, suốt bữa gần như không nói. Anh ta ngồi thẳng, khuỷu tay không chạm mặt bàn, gắp thức ăn bằng đũa riêng, uống bia chậm. Khi tôi cất điện thoại, anh ta mới lên tiếng, giọng đều đều như đang hỏi chuyện thời tiết công trường.

"Cô Thẩm. Cái ổ khóa ngoài cửa, thay từ bao giờ?"

"Sáng nay," tôi nói.

"Vậy then chốt không nằm ở tờ giấy trên tường." Anh ta nhìn ly nước ngọt còn nguyên của tôi, rồi nhìn ra cửa. "Nó nằm ở chỗ ai giữ chìa, và ai được phép mở cửa cho ai."

Tôi quay sang nhìn anh ta. Lần đầu tiên trong buổi hôm nay, có người nói đúng vấn đề mà không kèm theo hai chữ "tình nghĩa".

Tiệc tan lúc tám giờ. Tôi phụ xếp ghế — không ai nhờ, cũng không ai cản — rồi ra trước, bước vào thang máy bấm số tầng nhà mình. Cửa sau cùng khép lại sau lưng tôi là tiếng cô Lưu gọi với theo: "Tiểu Thẩm, mai rảnh thì sang chơi!"

Trong thang, tôi mở ghi chú, tạo một tệp mới, đặt tên: "1206 — hồ sơ". Dòng đầu tiên tôi gõ: "Bản photo A3, ép plastic, bốn đinh vít. Dòng thêm: nét chữ non, nghiêng trái, vết mực lo ở góc dưới phải."

Điện thoại rung. Tin nhắn từ số lạ.

"Tôi là Giang Trầm, bạn của anh họ cô. Cô để quên chiếc ô ở cửa. Nếu cô không tiện quay lại, tôi gửi ở quầy bảo vệ tầng một. À, còn chuyện ổ khóa: nếu sáng nay người ta thay khóa mà cô còn ở nhà, thì thợ sẽ nhớ mặt cô. Tôi vừa hỏi rồi."

Tôi nhìn ra khỏi thang máy, hành lang tầng mình dài và sáng trắng. Rồi tôi gõ lại bốn chữ:

"Gửi bảo vệ."

Nhưng ngón tay tôi dừng trên nút gửi lâu hơn bình thường, vì câu cuối cùng của anh ta. Thợ khóa. Sáng nay. Tức là đã có một buổi sáng tôi bị mất nhà mình ngay trước mũi, và tôi không có mặt để chứng kiến nó.

Tôi mở cửa, bước vào, tới trước két sắt, quay số. Sổ hồng nằm im trong túi vải, góc không sờn. Tôi lấy ra, đặt lên bàn, rồi chụp thêm một tấm nữa — tấm thứ tám trong ngày của tôi, tấm đầu tiên của hồ sơ.